Έρως και Φιλότητα

 

 

Σήμερα χρησιμοποιούμε τη λέξη "αγάπη" σχεδόν για τα πάντα, πολλές φορές ακόμα και για ανάξια λόγου πράγματα, και χρησιμοποιούμε τη λέξη "φίλος" για υπερβολικά πολλούς ανθρώπους και συχνά, ως μια απλή καθημερινή συνήθεια, λόγω κάποιας συμπαθούς γνωριμίας. 

Οι αρχαίοι όμως διαχώριζαν αυτές τις έννοιες με μεγάλη ακρίβεια. 

Στην αρχαία ελληνική γραμματεία και φιλοσοφία, η φιλότητα (ή φιλία) και ο έρως αποτελούν δύο διαφορετικές μεν, αλλά πολύ συχνά τεμνόμενες δυνάμεις έλξης και σύνδεσης. 

 

Έρως: Η Ορμή της Έλλειψης και της Υπέρβασης 

Ο Έρως, πολύ μικρή σχέση έχει με το απλό "ρομαντικό συναίσθημα" που βιώνουν οι περισσότεροι. Αντιθέτως, είναι μια Κοσμική, σχεδόν βίαιη δύναμη. 

Η φύση του χαρακτηρίζεται από πάθος, έντονη επιθυμία και, πάνω από όλα, από το αίσθημα της έλλειψης. Όπως εξηγεί ο Πλάτωνας στο Συμπόσιο, ο Έρωτας είναι παιδί της Πενίας (φτώχειας, έλλειψης) και του Πόρου (εφευρετικότητας, πλούτου). Ποθεί αυτό που δεν έχει. 

Η κατεύθυνση του είναι εγωκεντρική στην αφετηρία του (θέλω να κατέχω το όμορφο), αλλά μπορεί να γίνει υπερβατικός. Ξεκινά από την έλξη για ένα όμορφο σώμα και, αν εξελιχθεί, μετατρέπεται σε έλξη για την ομορφιά των ιδεών, της τέχνης και της αλήθειας. 

Το συναίσθημα του είναι ανήσυχο, γεμάτο σκαμπανεβάσματα, πόνο και έκσταση. 

Στόχος του Έρωτα είναι η ένωση και η γέννηση.. 

 

Φιλότητα: Η Δύναμη της Σταθερότητας και της Αμοιβαιότητας

Η φιλότητα (ομηρικός όρος που συνδέεται στενά με τη φιλία, αλλά συχνά υπερβαίνει αυτήν) είναι η δύναμη της ομόνοιας, της σύνδεσης και της αρμονικής συνύπαρξης. 

Στον Εμπεδοκλή, η Φιλότης είναι η Κοσμική δύναμη που ενώνει τα στοιχεία του σύμπαντος (σε αντίθεση με το Νείκος, την έλξη της διαμάχης). Σε ανθρώπινο επίπεδο, όπως την ανέλυσε αργότερα ο Αριστοτέλης στα Ηθικά Νικομάχεια, η φιλία απαιτεί αμοιβαιότητα και κοινή αναγνώριση. 

Η κατεύθυνση της δεν βασίζεται στην έλλειψη, αλλά στην εκτίμηση, στις κοινές αξίες και στην ομοιότητα. Είναι μια σχέση που βλέπει τον άλλον ως "ένα άλλον εαυτό" (έτερος γαρ αυτός ο φίλος εστίν). 

Το συναίσθημα της είναι σταθερό, ήρεμο, χτίζεται με τον χρόνο και προσφέρει ασφάλεια. 

Στόχος της Φιλότητας είναι η ευδαιμονία, η κοινή πορεία και η συντροφικότητα. 

                                                                   ~*~                                                                   

Είναι ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε εδώ ότι ο Έρως παρουσιάζεται ως αρσενικού γένους, ενώ η φιλία ως θηλυκού. Και το ίδιο ακριβώς είναι και τα χαρακτηριστικά τους καθώς και τα κίνητρα τους! 

Το κίνητρο του Έρωτα είναι η έλλειψη, η ανάγκη να συμπληρωθεί ένα κενό. Ο ρυθμός του είναι απότομος, καταιγιστικός και συχνά βραχύβιος. 

Το κίνητρο της Φιλότητας είναι η αρμονία και η αναγνώριση της αξίας του άλλου. Ο ρυθμός της είναι σταθερός, βαθύς και ανθεκτικός στον χρόνο.

 

Η φιλοσοφική τους συνάντηση

Ενώ ο Έρως μπορεί να ξεκινήσει ως μια τυφλή, κτητική ορμή, η κορύφωσή του είναι να μετουσιωθεί. Όταν το πάθος του Έρωτα αποκτήσει σταθερότητα, σεβασμό και πνευματική αμοιβαιότητα, τότε αγγίζει τα όρια της Φιλότητας. Αντίστοιχα, η βαθύτερη μορφή φιλίας (η κατ' αρετήν φιλία) έχει μια δική της, πνευματική ένταση που δεν απέχει καθόλου από έναν εξαγνισμένο Έρωτα. 

Συμπέρασμα (προσωπικό) 

Η φιλία (φιλότητα) είναι αγνότερη μορφή αγάπης από τον έρωτα. Οι πιο όμορφοι έρωτες μου, και οι πιο "πετυχημένοι", από φιλία ξεκίνησαν! Όλοι οι άλλοι, απέτυχαν παταγωδώς... εκτός από εκείνη, τη μια φορά, που ο έρωτας συνέβη με την πρώτη ματιά, και σχεδόν αμέσως, μετουσιώθηκε σε αγάπη... που κράτησε 22 χρόνια... ως το θάνατο...