Ο Θρύλος της Κατάβασης: Οι Νικητές του Θανάτου
Η κάθοδος στον Κάτω Κόσμο (και η επιτυχής επιστροφή από αυτόν) είναι ένα από τα πιο αρχετυπικά και συναρπαστικά μοτίβα στην παγκόσμια μυθολογία, ιστορία και λογοτεχνία. Η πράξη αυτή ονομάζεται «κατάβασις».
Παρουσιάζω εδώ μια ολοκληρωμένη λίστα με όλους (από όσο ερεύνησα τουλάχιστον) τους «ταξιδιώτες» του μεταθανάτιου κόσμου που κατάφεραν να γυρίσουν πίσω, χωρισμένη ανά μυθολογία και παραδόσεις.
Κεφάλαιο I
1. Ελληνική Μυθολογία
Η ελληνική γραμματεία έχει μερικές από τις πιο εμβληματικές ιστορίες κατάβασης στον Άδη:
Ορφέας: Ο θρυλικός μουσικός που κατέβηκε στον Άδη για να φέρει πίσω την αγαπημένη του, Ευρυδίκη. Αν και κατάφερε να επιστρέψει ο ίδιος, έχασε την Ευρυδίκη την τελευταία στιγμή επειδή γύρισε να την κοιτάξει.
Ηρακλής: Ο τελευταίος του άθλος ήταν να κατέβει στον Άδη και να φέρει στον πάνω κόσμο τον Κέρβερο. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του, διέσωσε επίσης τον Θησέα.
Οδυσσέας: Στην Οδύσσεια, ο Οδυσσέας ταξιδεύει στα όρια του Κάτω Κόσμου για να πάρει χρησμό από τον τυφλό μάντη Τειρεσία, συναντώντας τις ψυχές της μητέρας του και των συμπολεμιστών του.
Θησέας και Πειρίθους: Κατέβηκαν μαζί για να απαγάγουν την Περσεφόνη. Παγιδεύτηκαν σε θρόνους της λήθης, αλλά ο Ηρακλής κατάφερε να σώσει μόνο τον Θησέα.
Ψυχή: Στον μύθο του Έρωτα και της Ψυχής (από τον Ρωμαίο Απουλήιο, βασισμένο σε ελληνικά στοιχεία), η Ψυχή διατάσσεται από την Αφροδίτη να κατέβει στον Άδη για να πάρει ένα κουτί με το μυστικό της ομορφιάς της Περσεφόνης.
Διόνυσος: Κατέβηκε στον Άδη για να σώσει τη μητέρα του, Σεμέλη, και να τη φέρει στον Όλυμπο, όπου μετονομάστηκε σε Θυώνη.
Ασκληπιός: Ο θεός της ιατρικής δεν πήγε απλώς και γύρισε, αλλά είχε τη δύναμη να φέρνει άλλους πίσω από τον θάνατο (π.χ. τον Ιππόλυτο), πράγμα που εξόργισε τον Άδη και τον Δία.
2. Μεσοποταμιακή Μυθολογία
Ινάννα / Ιστάρ: Η θεά του έρωτα και του πολέμου κατεβαίνει στο Κουρ (τον Κάτω Κόσμο των Σουμερίων) για να επισκεφτεί την αδελφή της, Ερεσκιγκάλ. Πεθαίνει εκεί, αλλά διασώζεται χάρη στην παρέμβαση άλλων θεών, αφήνοντας ως αντικαταστάτη της τον σύζυγό της, Ντουμούζι.
Ενκίντου: Στο Έπος του Γιλγαμές, ο πιστός φίλος του Γιλγαμές κατεβαίνει στον Κάτω Κόσμο για να ανακτήσει κάποια αντικείμενα. Αν και παγιδεύεται εκεί, το πνεύμα του επιστρέφει προσωρινά για να μιλήσει στον Γιλγαμές.
3. Ρωμαϊκή Μυθολογία
Αινείας: Στην Αινειάδα του Βιργιλίου, ο ήρωας Αινείας κατεβαίνει στον Κάτω Κόσμο (με τη βοήθεια της Σίβυλλας) για να συναντήσει το πνεύμα του πατέρα του, Αγχίση, ο οποίος του αποκαλύπτει το μεγαλείο του μέλλοντος της Ρώμης.
4. Σκανδιναβική (Νορβηγική) Μυθολογία
Ερμόντ (Hermóðr): Όταν ο θεός Μπάλντερ σκοτώθηκε, ο αδελφός του, Ερμόντ, ίππευσε το οκτάποδο άλογο Σλέιπνιρ μέχρι το Χέλχαϊμ (το βασίλειο των νεκρών) για να ζητήσει από τη θεά Χελ την απελευθέρωσή του. Επέστρεψε με τους όρους της, αν και η αποστολή τελικά απέτυχε.
Όντιν: Ο ίδιος ο πατέρας των θεών ταξίδεψε στο Χέλχαϊμ μεταμφιεσμένος για να συμβουλευτεί μια νεκρή μάντισσα (Völva) σχετικά με τα κακά όνειρα του γιου του, Μπάλντερ.
5. Ασιατικές Παραδόσεις
Ιζανάγκι (Ιαπωνική Μυθολογία): Μετά τον θάνατο της συζύγου του, Ιζανάμι, ο θεός Ιζανάγκι ταξίδεψε στο Γιόμι (τη χώρα των νεκρών) για να τη φέρει πίσω. Όταν όμως είδε τη σαπισμένη της μορφή, τρόμαξε και τράπηκε σε φυγή, σφραγίζοντας την είσοδο του Κάτω Κόσμου.
Σαβίτρι (Ινδουιστική Μυθολογία): Όταν ο θεός του θανάτου, Γιάμα, πήρε την ψυχή του συζύγου της, Σατυαβάν, η Σαβίτρι τον ακολούθησε μέχρι τον Κάτω Κόσμο. Με την εξυπνάδα και την αφοσίωσή της, εντυπωσίασε τον Γιάμα τόσο που εκείνος επέστρεψε τη ζωή στον σύζυγό της.
6. Χριστιανική Παράδοση
Ιησούς: Στη χριστιανική θεολογία, η «Εις Άδου Κάθοδος» αναφέρει ότι κατά τις τρεις ημέρες μεταξύ της Σταύρωσης και της Ανάστασης, ο Χριστός κατήλθε στον Άδη, κήρυξε στις ψυχές και απελευθέρωσε τους δίκαιους (συμπεριλαμβανομένων του Αδάμ και της Εύας).
Λάζαρος: Αν και δεν έκανε "ενεργητικό" ταξίδι, είναι ο πιο διάσημος άνθρωπος που πέθανε, έμεινε τέσσερις ημέρες στον κόσμο των νεκρών και επέστρεψε στη ζωή μέσω θαύματος.
7. Μυθολογία των Μάγια
Οι Δίδυμοι Ήρωες (Hunahpu και Xbalanque): Στο ιερό βιβλίο των Μάγια, Ποπόλ Βου, οι δίδυμοι αδελφοί κατεβαίνουν στη Σιμπάλμπα (τον Κάτω Κόσμο) για να εκδικηθούν τον θάνατο του πατέρα τους. Καταφέρνουν να ξεγελάσουν και να νικήσουν τους άρχοντες του θανάτου στο περιβόητο παιχνίδι με τη μπάλα και να επιστρέψουν, μεταμορφωμένοι στον Ήλιο και τη Σελήνη.
_________________________________________________________________________________
Κεφάλαιο II
Αν θέλουμε να πάμε «πιο βαθιά», αφήνουμε πίσω μας τους πολύ γνωστούς μύθους (όπως του Ορφέα ή του Ηρακλή) και βουτάμε σε πιο σπάνιες, σκοτεινές, σαμάνικες ή αποκρυφιστικές παραδόσεις, καθώς και σε ιστορικές καταγραφές ανθρώπων που ισχυρίστηκαν ότι έζησαν μια τέτοια εμπειρία.
Εδώ είναι οι πιο «κρυμμένοι» ταξιδιώτες του Κάτω Κόσμου:
1. Οι Λιγότερο Γνωστοί της Ελληνικής Αρχαιότητας
Ερμότιμος ο Κλαζομένιος: Ιστορικό ή ημι-μυθικό πρόσωπο (6ος αιώνας π.Χ.). Λέγεται ότι η ψυχή του είχε την ικανότητα να βγαίνει από το σώμα του, να ταξιδεύει στον χρόνο και στον κόσμο των πνευμάτων/νεκρών και να επιστρέφει με προφητικές γνώσεις. Το ταξίδι του τελείωσε άδοξα όταν οι εχθροί του έκαψαν το «άδειο» σώμα του όσο εκείνος έλειπε.
Ο Ηρ (από την Πολιτεία του Πλάτωνα): Ο Ηρ ήταν ένας στρατιώτης που πέθανε στη μάχη. Δώδεκα μέρες μετά, ενώ βρισκόταν ήδη πάνω στην πυρά για να καεί, ξύπνησε. Περιέγραψε με απίστευτες λεπτομέρειες το ταξίδι της ψυχής του στον μεταθανάτιο κόσμο, τα δικαστήρια των ψυχών και τον μηχανισμό της μετενσάρκωσης.
Επιμενίδης ο Κρής: Φιλόσοφος και μάντης. Ο μύθος λέει ότι έπεσε σε βαθύ ύπνο μέσα σε ένα σπήλαιο (που θεωρούνταν πύλη για τον Κάτω Κόσμο) για 57 χρόνια. Όταν ξύπνησε, η ψυχή του είχε αποκτήσει τη γνώση των θεών και των νεκρών.
Οι Μύστες των Ορφικών / Διονυσιακών Μυστηρίων: Δεν πρόκειται για ένα συγκεκριμένο πρόσωπο, αλλά για ανθρώπους της ιστορίας! Οι αρχαιολόγοι έχουν βρει στις τάφους τους τις λεγόμενες «Ορφικές Χρυσές Λαμέλες» (μικρά ελάσματα χρυσού). Αυτά ήταν «ταξιδιωτικοί οδηγοί» για τον Άδη, με οδηγίες για το ποιο μονοπάτι να πάρουν, ποια πηγή να αποφύγουν (της Λήθης) και τι να πουν στους άρχοντες του Κάτω Κόσμου για να κρατήσουν τη συνείδησή τους και να επιστρέψουν στο φως.
2. Σαμανισμός και Φινλανδικά Έπη
Βέιναμεϊνεν (Väinämöinen - Φινλανδική Μυθολογία / Καλεβάλα): Ο γηραιός, σοφός μάγος της φινλανδικής παράδοσης χρειάζονταν κάποιες μαγικές λέξεις (ξόρκια) για να φτιάξει μια βάρκα. Ταξίδεψε στην Τουόνελα (το βασίλειο των νεκρών) για να τις βρει. Η κόρη του Θανάτου προσπάθησε να τον παγιδεύσει πλέκοντας σιδερένια δίχτυα στο ποτάμι, αλλά ο Βέιναμεϊνεν μεταμορφώθηκε σε φίδι, γλίστρησε ανάμεσά τους και επέστρεψε, προειδοποιώντας τους ζωντανούς να μην πάνε ποτέ εκεί.
3. Αιγυπτιακή Μυθολογία
Ο Φαραώ (μέσω της Βίβλου των Νεκρών): Στην αρχαία Αίγυπτο, ο θάνατος δεν ήταν το τέλος, αλλά ένα ταξίδι στο Ντουάτ (τον κάτω κόσμο). Ο Φαραώ (και αργότερα οι ευγενείς) δεν επέστρεφαν με την υλική τους μορφή, αλλά η ψυχή τους (το Μπα και το Κα) έπρεπε να περάσει από τις δοκιμασίες του Ντουάτ, να δικαστεί στην ψυχοστασία (το ζύγισμα της καρδιάς) και στη συνέχεια να «ανασταίνεται» κάθε πρωί μαζί με τον θεό Ήλιο (Ρα), επιστρέφοντας στον κόσμο των ζωντανών ως φως.
4. Κέλτικη Μυθολογία
Βασιλιάς Άρθουρ: Στο αρχαίο ουαλικό ποίημα Preiddeu Annwfn (Τα Λάφυρα του Άνουν), ο Βασιλιάς Άρθουρ και οι άνδρες του ταξιδεύουν με το πλοίο τους στο Annwn (τον κέλτικο Κάτω Κόσμο / Κόσμο των Πνευμάτων) για να κλέψουν ένα μαγικό, στολισμένο με διαμάντια, καζάνι που δίνει αθανασία. Από τους πολλούς στρατιώτες που πήγαν, μόνο επτά επέστρεψαν ζωντανοί.
Pwyll (Πούιλ): Ήρωας της ουαλικής μυθολογίας που άλλαξε θέση για έναν χρόνο με τον Arawn, τον βασιλιά του Annwn. Έζησε στον Κάτω Κόσμο, κυβερνά εκεί, και μετά επέστρεψε στον πάνω κόσμο σώος και αβλαβής.
5. Ιστορικοί / Θρησκευτικοί Ηγέτες
Ζωροάστρης (Περσία): Σύμφωνα με την παράδοση του Ζωροαστρισμού, ο προφήτης Ζωροάστρης (ή ο σοφός Αρντά Βιράφ σε μεταγενέστερα κείμενα) οδηγήθηκε από αγγέλους σε ένα πνευματικό ταξίδι στον Κάτω Κόσμο (την Κόλαση) και στον Παράδεισο για να δει τις τιμωρίες των αμαρτωλών και τις ανταμοιβές των δικαίων, επιστρέφοντας για να γράψει τις εντολές του Θεού. (Αυτό το κείμενο, το Βιβλίο του Αρντά Βιράφ, θεωρείται ο πρόδρομος της Θείας Κωμωδίας του Δάντη).
6. Σύγχρονη Ιστορία και Επιστήμη
Αν ξεφύγουμε από τη μυθολογία και πάμε στην ωμή ανθρώπινη εμπειρία, η πιο βαθιά, «πραγματική» εκδοχή αυτού του μυστήριου είναι:
Οι επιζώντες Επιθανάτιων Εμπειριών (Near-Death Experiences - NDEs): Χιλιάδες άνθρωποι στην ιστορία (και ειδικά στη σύγχρονη εποχή λόγω της καρδιοαναπνευστικής αναζωογόνησης) έχουν βρεθεί σε κατάσταση κλινικού θανάτου (μηδενική εγκεφαλική δραστηριότητα, σταματημένη καρδιά). Πολλοί από αυτούς επιστρέφουν περιγράφοντας ένα ταξίδι σε ένα «τούνελ», τη συνάντηση με νεκρούς συγγενείς, μια αίσθηση απόλυτης γαλήνης και μια φωνή ή οντότητα που τους λέει «δεν είναι ακόμα η ώρα σου, πρέπει να γυρίσεις πίσω».
Από ψυχολογική άποψη, ο Carl Jung υποστήριζε ότι η Κατάβασις είναι το απόλυτο ταξίδι στο ανθρώπινο ασυνείδητο. Το να πάει κανείς στο «βασίλειο του θανάτου» και να επιστρέψει, συμβολίζει την κατάρρευση του Εγώ και την αναγέννηση της ψυχής με νέα, βαθύτερη γνώση.
_________________________________________________________________________________
Κεφάλαιο III
Η αφρικανική ήπειρος έχει μια απίστευτα πλούσια παράδοση που συχνά παραβλέπεται, καθώς βασίζεται κυρίως στην προφορική λογοτεχνία (oral tradition). Στην αφρικανική κοσμολογία, ο κόσμος των ζωντανών και ο κόσμος των νεκρών (ή των προγόνων) χωρίζονται από ένα πολύ λεπτό πέπλο, και η επικοινωνία ή το ταξίδι ανάμεσά τους είναι κεντρικό στοιχείο.
Πάμε, λοιπόν, να δούμε τις πιο βαθιές και ιδιαίτερες ιστορίες κατάβασης και επιστροφής από την Αφρική:
1. Μυθολογία Γιορούμπα (Νιγηρία / Δυτική Αφρική)
Κουτάμπιχ (Kutambih) και το «Πέρασμα»: Σε έναν από τους πιο συγκλονιστικούς μύθους της παράδοσης των Γιορούμπα, ένας άνδρας χάνει την αγαπημένη του γυναίκα. Αρνούμενος να δεχτεί τον θάνατό της, ακολουθεί το πνεύμα της μέσα σε ένα πυκνό, ιερό δάσος που οδηγεί στο βασίλειο των νεκρών. Εκεί, αντιμετωπίζει τους φύλακες του Κάτω Κόσμου χρησιμοποιώντας την εξυπνάδα του και προσφέροντας θυσίες. Καταφέρνει να βρει την ψυχή της γυναίκας του, αλλά οι θεοί του επιτρέπουν να την πάρει πίσω μόνο υπό έναν όρο (παρόμοιο με του Ορφέα): δεν πρέπει να αποκαλύψει ποτέ στους ζωντανούς τα μυστικά που είδε εκεί κάτω.
Οι Orishas (Θεότητες): Στο πάνθεον των Γιορούμπα, θεότητες όπως ο Ogoun (θεός του σιδήρου) και ο Obatala έχουν κάνει ταξίδια στον κόσμο των νεκρών ή στο αρχέγονο σκότος για να φέρουν πίσω γνώση, ιερά αντικείμενα ή να αποκαταστήσουν την ισορροπία στη Γη, και επέστρεψαν θριαμβευτές.
2. Η παράδοση των Ζουλού (Νότια Αφρική)
Το Ταξίδι του Uncama: Ο Ουνκάμα ήταν ένας άνδρας που εξοργίστηκε επειδή ένας μυθικός ασβός (ή μια ύαινα σε άλλες παραλλαγές) έτρωγε συνεχώς τις καλλιέργειες του. Αποφάσισε να ακολουθήσει το ζώο μέσα στη φωλιά του, η οποία αποδείχθηκε ότι ήταν ένα απέραντο, σκοτεινό τούνελ. Μετά από μέρες περπατήματος, βγήκε σε ένα παράξενο, υπόγειο χωριό όπου έκαιγαν φωτιές χωρίς καπνό και οι άνθρωποι μιλούσαν ψιθυριστά. Ήταν το βασίλειο των νεκρών προγόνων. Οι πρόγονοι, εντυπωσιασμένοι από το θάρρος του (αλλά και θυμωμένοι που ένας ζωντανός παραβίασε τον χώρο τους), του έδωσαν μαγικά δώρα και τροφή, διατάζοντας τον να επιστρέψει αμέσως στον πάνω κόσμο, όπως και έκανε.
3. Μυθολογία των Μπάουλε (Ακτή Ελεφαντοστού)
Η κάθοδος για την εύρεση της Δικαιοσύνης: Στις παραδόσεις των Μπάουλε, υπάρχει ο μύθος ενός κυνηγού που σκοτώθηκε άδικα από έναν ζηλόφθονο φίλο του. Ο αδελφός του κυνηγού, γεμάτος θλίψη, αρνήθηκε να τον θάψει πριν μάθει την αλήθεια. Χρησιμοποιώντας τις συμβουλές ενός σαμάνου, εισήλθε σε έκσταση και η ψυχή του ταξίδεψε στο Blolo (τον αφρικανικό παράλληλο/κάτω κόσμο όπου ζουν οι ψυχές πριν γεννηθούν και μετά τον θάνατο). Εκεί βρήκε τον αδελφό του, έμαθε το όνομα του δολοφόνου, πήρε την «ευλογία» των προγόνων και επέστρεψε στο σώμα του για να αποδώσει δικαιοσύνη.
4. Μυθολογία των Μαντίνγκο / Μπαμπάρα (Μάλι)
Ο Μύθος του Pemba και της Koni: Στις κοσμογονίες της Δυτικής Αφρικής, οι ήρωες συχνά επισκέπτονται το βασίλειο των πνευμάτων μέσω των ριζών των ιερών δέντρων Μπάομπάμπ. Ο ήρωας Κόνι κατέβηκε στον κάτω κόσμο για να διεκδικήσει τη χαμένη μοίρα της φυλής του από τα πνεύματα του θανάτου. Εκεί έπρεπε να λύσει γρίφους και να επιζήσει από δοκιμασίες φωτιάς. Επέστρεψε φέρνοντας μαζί του τους πρώτους σπόρους για τις καλλιέργειες της φυλής του, λειτουργώντας ως ένας «Προμηθέας» της Αφρικής.
Γιατί οι αφρικανικοί μύθοι διαφέρουν;
Σε αντίθεση με την ελληνική ή τη ρωμαϊκή παράδοση, όπου ο Άδης είναι ένας τόπος τελικής τιμωρίας ή θλιβερής απομόνωσης (όπου οι ψυχές είναι σκιές), στην αφρικανική κοσμοθεωρία ο Κάτω Κόσμος είναι γεμάτος ζωντάνια και σοφία.
Οι ζωντανοί που πηγαίνουν εκεί και επιστρέφουν:
Δεν πάνε σχεδόν ποτέ για να «κλέψουν» κάτι με τη βία.
Πάνε για να ζητήσουν τη συμβουλή ή την άδεια των προγόνων (επειδή οι νεκροί θεωρούνται οι θεματοφύλακες της ηθικής και της γνώσης).
Η επιστροφή τους συνοδεύεται πάντα από μια βαθιά κοινωνική ευθύνη για το καλό της φυλής τους.
_________________________________________________________________________________
Κεφάλαιο IV
Το ταξίδι μας γίνεται τώρα ακόμα πιο υποβλητικό, καθώς περνάμε από τη μυθολογία των οργανωμένων θρησκειών στον καθαρό Σαμανισμό και τον Ανιμισμό. Εδώ, ο Κάτω Κόσμος δεν είναι απλώς ένας μεταθανάτιος προορισμός, αλλά μια παράλληλη διάσταση, ένα πνευματικό οικοσύστημα που συνυπάρχει με το δικό μας.
Ας δούμε πώς βίωσαν την κατάβαση και την επιστροφή οι Σαμάνοι της Σιβηρίας, οι Αβορίγινες της Αυστραλίας και άλλοι, ακόμα πιο απομονωμένοι πολιτισμοί.
1. Σιβηριανός Σαμανισμός (Φυλές Γιακούτ, Εβένκοι, Μπουριάτες)
Στη Σιβηρία, ο σαμάνος είναι εξ ορισμού ένας άνθρωπος που πεθαίνει, επισκέπτεται τον Κάτω Κόσμο και επιστρέφει. Αυτό είναι το επάγγελμά του.
Η Σαμάνικη Μύηση (Ο πρώτος θάνατος): Για να γίνει κάποιος σαμάνος, περνάει τη «σαμάνικη ασθένεια». Κατά τη διάρκεια αυτής της κρίσης (που μπορεί να διαρκέσει μέρες), ο υποψήφιος βρίσκεται σε βαθιά έκσταση. Η ψυχή του κατεβαίνει στο Ερλίκ (τον Κάτω Κόσμο). Εκεί, τα πνεύματα των νεκρών και οι δαίμονες κομματιάζουν το σώμα του, ξύνουν τις σάρκες του από τα οστά και μετρούν τα κόκαλά του. Αν βρουν ένα επιπλέον κόκαλο (το κόκαλο του σαμάνου), τον συναρμολογούν ξανά. Ο σαμάνος ξυπνά/επιστρέφει στη ζωή έχοντας πλέον τη δύναμη να ταξιδεύει κατά βούληση στον κόσμο των νεκρών.
Η Διάσωση της Ψυχής (Kut): Όταν ένας άνθρωπος αρρωσταίνει βαριά στη Σιβηρία, θεωρείται ότι ένα πνεύμα του Κάτω Κόσμου έκλεψε την ψυχή του (Kut). Ο σαμάνος φοράει την ιερή του ενδυμασία, χτυπά το τύμπανό του (το οποίο θεωρείται το «άλογο» που τον μεταφέρει) και κατεβαίνει στα σκοτεινά στρώματα της γης. Αντιμετωπίζει τον Έρλικ Χαν (τον άρχοντα του θανάτου), διαπραγματεύεται μαζί του, κλέβει ή εξαγοράζει την ψυχή του αρρώστου, την βάζει μέσα στο τύμπανό του και επιστρέφει στον πάνω κόσμο για να την τοποθετήσει ξανά στο σώμα του ασθενούς.
2. Αβορίγινες της Αυστραλίας (Παράδοση του Dreamtime)
Στην κοσμολογία των Αβορίγινων, δεν υπάρχει «Κάτω Κόσμος» με τη δυτική, γεωγραφική έννοια (κάτω από τη γη). Ο κόσμος των πνευμάτων και των προγόνων συνυπάρχει στον Χρόνο του Ονείρου (Alcheringa / Jukurrpa), ο οποίος είναι προσβάσιμος μέσω της έκστασης, των ιερών τόπων και του θανάτου.
Μουτουκούλου (Mutukulu) και το Ταξίδι στο Νησί των Νεκρών: Σε μύθους από τη βόρεια Αυστραλία, ένας νεαρός πολεμιστής πεθαίνει από δάγκωμα φιδιού. Η ψυχή του ταξιδεύει πέρα από τη θάλασσα, στο Baralku, το νησί των νεκρών προγόνων. Εκεί, βλέπει τους προγόνους να χορεύουν τον ιερό χορό Corroboree και να κρατούν τη φωτιά της δημιουργίας. Επειδή όμως ο θάνατός του ήταν πρόωρος, τα πνεύματα των Τοτέμ (οι πνευματικοί οδηγοί με μορφή ζώων) του λένε ότι πρέπει να μεταφέρει ένα μήνυμα στους ζωντανούς. Η ψυχή του επιστρέφει, μπαίνει ξανά στο σώμα του στην κηδεία του, και ο άνδρας ξυπνά, διδάσκοντας στη φυλή του τους νέους ιερούς χορούς που είδε εκεί.
Οι Άνθρωποι-Φάρμακο / Μάγοι: Οι πνευματικοί ηγέτες των Αβορίγινων περνούν μια τελετή μύησης όπου μεταφέρονται από τα πνεύματα σε ιερές σπηλιές-πύλες του κόσμου των πνευμάτων. Εκεί, τα πνεύματα αντικαθιστούν τα εσωτερικά τους όργανα με κρυστάλλους χαλαζία (που συμβολίζουν το φως και τη θεϊκή δύναμη). Μετά από αυτό το «θάνατο», επιστρέφουν στη φυλή τους με υπερφυσικές ικανότητες ίασης.
3. Μυθολογία των Ινουίτ (Εσκιμώοι της Αρκτικής)
Η Κάθοδος στη Sedna (Η Θεά της Θάλασσας): Για τους Ινουίτ, ο χειρότερος «κάτω κόσμος» είναι ο παγωμένος βυθός του ωκεανού, όπου κυβερνά η Σέντνα, η μονόφθαλμη θεά των θαλάσσιων πλασμάτων και των νεκρών. Όταν η φυλή λιμοκτονεί επειδή δεν υπάρχουν φώκιες ή φάλαινες, σημαίνει ότι η Σέντνα είναι θυμωμένη επειδή οι άνθρωποι έσπασαν κάποιο ταμπού. Ο σαμάνος των Ινουίτ (Angakkuq) πέφτει σε έκσταση. Η ψυχή του ταξιδεύει κάτω από τον πάγο, περνάει από δολοφονικές φώκιες-φύλακες και φτάνει στο σπίτι της Σέντνα. Εκεί, επειδή η θεά δεν έχει δάχτυλα, ο σαμάνος χτενίζει και πλέκει τα μπερδεμένα μαλλιά της για να την ηρεμήσει. Η Σέντνα, ως αντάλλαγμα, απελευθερώνει τα ζώα και ο σαμάνος επιστρέφει στο σώμα του, σώζοντας τη φυλή.
4. Πολυνησιακή Μυθολογία / Μαορί (Νέα Ζηλανδία)
Μάουι (Māui): Ο διάσημος ημίθεος-απατεώνας της Πολυνησίας έκανε πολλά ταξίδια στον Κάτω Κόσμο (Rarohenga). Σε ένα από αυτά, κατέβηκε για να βρει τους γονείς του. Σε ένα άλλο, πιο διάσημο και τραγικό, προσπάθησε να νικήσει τον ίδιο τον θάνατο για χάρη της ανθρωπότητας. Επιχείρησε να μπει στο σώμα της κοιμώμενης θεάς του θανάτου, Hine-nui-te-pō, για να αναστρέψει τη διαδικασία της γέννησης και του θανάτου. Δυστυχώς, ένα πουλάκι (ένας σπίνος) άρχισε να γελάει, η θεά ξύπνησε, κατάλαβε τι συνέβαινε και συνέθλιψε τον Μάουι. Αυτή ήταν η πρώτη φορά που ο Μάουι δεν επέστρεψε, καθιερώνοντας τη θνητότητα για όλους τους ανθρώπους.
5. Μυθολογία των Σιντοϊστών / Ainu (Ιαπωνία)
Ο Μύθος του Ohonamochi: Στις αρχαίες παραδόσεις των αυτοχθόνων Ainu και του πρώιμου Σιντοϊσμού, ο ήρωας κυνηγήθηκε από τα κακά αδέλφια του και αναγκάστηκε να καταφύγει στο Nenokatasusu (τη Χώρα των Ριζών / Κάτω Κόσμο). Εκεί συνάντησε τον θεό Σουσάνοο και την κόρη του, την οποία ερωτεύτηκε. Αφού πέρασε από φρικτές δοκιμασίες (τον έβαλαν σε ένα δωμάτιο γεμάτο φίδια και μετά σε ένα δωμάτιο γεμάτο σφήκες), κατάφερε να αποδράσει, κλέβοντας το μαγικό σπαθί και το τόξο του Σουσάνοο, και επέστρεψε στον πάνω κόσμο για να γίνει ο κυρίαρχος της γης.
_________________________________________________________________________________
Το Κοινό Νήμα
Όταν κοιτάζεις όλες αυτές τις παραδόσεις μαζί (από την αρχαία Ελλάδα μέχρι τους πάγους της Σιβηρίας και τις ερήμους της Αυστραλίας), συνειδητοποιείς κάτι βαθύ:
Η επιστροφή από τον Κάτω Κόσμο δεν είναι ποτέ δωρεάν.
Όποιος επιστρέφει, επιστρέφει αλλαγμένος. Είτε φέρνει μαζί του μια ιερή γνώση, είτε ένα μαγικό αντικείμενο, είτε τη δύναμη να θεραπεύει. Ο Κάτω Κόσμος, στις παραδόσεις της ανθρωπότητας, δεν είναι απλώς ένα νεκροταφείο· είναι η «μήτρα» της γνώσης, του ασυνειδήτου και της αναγέννησης.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου